Τον Οκτώβριο του 2026, η MAG-UNINETTUNO διοργάνωσε στην Ιταλία μια σειρά εκπαιδευτικών και συμμετοχικών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο του Πακέτου Εργασίας 3 (WP3) του ευρωπαϊκού έργου Erasmus+ PIPE – Soft Skills, Cultural Awareness and Mentorship Programmes. Μέσα από ένα διά ζώσης εργαστήριο και δύο διαδικτυακές συζητήσεις (Colloquial Talks), αναδείχθηκε ο ρόλος της καθοδήγησης (mentoring) στην κοινωνική ένταξη του μεταναστευτικού πληθυσμού, η σημασία των διαπολιτισμικών δεξιοτήτων και η δυνατότητα αξιοποίησης των πρακτικών εργαλείων που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του έργου.
Στις δραστηριότητες συμμετείχαν άτομα με μεταναστευτικό υπόβαθρο, υποψήφιοι μέντορες και μέλη κοινοτικών δικτύων. Μέσα από την ανταλλαγή εμπειριών, τη συζήτηση πραγματικών προκλήσεων και τη διερεύνηση πρακτικών μορφών υποστήριξης, οι συμμετέχοντες/ουσες είχαν την ευκαιρία να εξετάσουν πώς η καθοδήγηση μπορεί να ενισχύσει την αυτονομία και την ενεργό συμμετοχή των νεοαφιχθέντων στην κοινωνία υποδοχής.
Εργαστήριο για μελλοντικούς μέντορες στο UNINETTUNO
Στις 8 Οκτωβρίου 2026, η MAG-UNINETTUNO πραγματοποίησε διά ζώσης εργαστήριο στο Πανεπιστήμιο UNINETTUNO, στη Ρώμη, με τη συμμετοχή πέντε ατόμων με μεταναστευτικό υπόβαθρο, προερχόμενων από τις Φιλιππίνες, την Τουρκία, το Πακιστάν, τη Σρι Λάνκα και την Κίνα.
Κατά τη διάρκεια του δίωρου εργαστηρίου παρουσιάστηκε η εκπαιδευτική ενότητα του PIPE για την καθοδήγηση, με έμφαση στις βασικές δεξιότητες που απαιτούνται για την υποστήριξη νεοαφιχθέντων μεταναστών. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στην ενεργητική ακρόαση, την ενσυναίσθηση, τη διαπολιτισμική επικοινωνία, την τήρηση των δεοντολογικών ορίων και την ενίσχυση της αυτονομίας των υποστηριζόμενων ατόμων, χωρίς τη δημιουργία σχέσεων εξάρτησης.
Οι συμμετέχοντες/ουσες ενθαρρύνθηκαν να αναστοχαστούν τις προσωπικές τους εμπειρίες και να διερευνήσουν πώς οι γνώσεις και τα βιώματά τους μπορούν να αξιοποιηθούν ως πολύτιμοι πόροι για την υποστήριξη άλλων ανθρώπων. Παράλληλα, μέσα από συζητήσεις και πρακτικά παραδείγματα, εξετάστηκαν οι ευθύνες, οι δυνατότητες και τα όρια του ρόλου του μέντορα.
Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης ήταν ιδιαίτερα θετικά. Η μέση βαθμολογία αυτοαξιολόγησης των συμμετεχόντων σε πέντε τομείς δεξιοτήτων καθοδήγησης αυξήθηκε από 2,44 πριν από το εργαστήριο σε 4,36 μετά την ολοκλήρωσή του, σε πενταβάθμια κλίμακα. Η μεγαλύτερη βελτίωση καταγράφηκε στην κατανόηση των δεοντολογικών ορίων, όπου η βαθμολογία αυξήθηκε από 1,80 σε 4,60.
Η συνολική ικανοποίηση των συμμετεχόντων/ουσών έφτασε το 5 στα 5. Ιδιαίτερα θετικά αξιολογήθηκαν η έμφαση στην ενεργητική ακρόαση και την επικοινωνία, καθώς και η κατανόηση της ουσιαστικής διαφοράς ανάμεσα στην υποστήριξη ενός ατόμου και στην ανάληψη της επίλυσης των προβλημάτων του εκ μέρους του.
Παράλληλα, η ανατροφοδότηση των συμμετεχόντων ατόμων ανέδειξε την ανάγκη για περισσότερες πρακτικές ασκήσεις, ρεαλιστικά σενάρια καθοδήγησης και συνεχή υποστήριξη των μελλοντικών μεντόρων.
Από τις βασικές αρχές της καθοδήγησης στις πραγματικές εμπειρίες: Δύο διαδικτυακές συζητήσεις με το δίκτυο VOC
Σε συνέχεια του εργαστηρίου, η MAG-UNINETTUNO συνεργάστηκε με το VOC, ένα κοινοτικό δίκτυο εθελοντών/ριών που υποστηρίζεται από την INTERSOS, για τη διοργάνωση διαδικτυακών συζητήσεων στις 21 Οκτωβρίου 2026.
Οι συναντήσεις αποτέλεσαν ευκαιρία παρουσίασης και διάδοσης των εκπαιδευτικών πόρων και πηγών του PIPE σε άτομα που δραστηριοποιούνται στην κοινοτική υποστήριξη και την κοινωνική ένταξη των μεταναστών, συμπεριλαμβανομένων ανθρώπων με προσωπική μεταναστευτική εμπειρία, οι οποίοι έχουν ήδη αναλάβει ρόλους υποστήριξης άλλων μελών της κοινότητας.
Οι δραστηριότητες οργανώθηκαν σε δύο συμπληρωματικές διαδικτυακές συζητήσεις (Colloquial Talks), καθεμία από τις οποίες επικεντρώθηκε σε διαφορετικές πτυχές της καθοδήγησης.
Colloquial Talk 1 – Ο ρόλος των μεντόρων και οι διαπολιτισμικές δεξιότητες
Στην πρώτη διαδικτυακή συζήτηση συμμετείχαν 16 άτομα. Το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στην έννοια της καθοδήγησης, στις ευθύνες που απορρέουν από τον ρόλο του μέντορα και στις διαπροσωπικές δεξιότητες που συμβάλλουν στη διαμόρφωση ουσιαστικών σχέσεων υποστήριξης.
Συζητήθηκαν η ενεργητική ακρόαση, η ενσυναίσθηση, η σαφής επικοινωνία, ο σεβασμός της πολιτισμικής διαφορετικότητας και η αναγνώριση των ορίων του ρόλου του μέντορα.
Οι συμμετέχοντες/ουσες κλήθηκαν να αναστοχαστούν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι κατά την άφιξη και εγκατάστασή τους στην Ιταλία, καθώς και τις μορφές υποστήριξης που μπορούν να διευκολύνουν την προσαρμογή και την κοινωνική τους ένταξη.
Μέσα από τις παρεμβάσεις τους αναδείχθηκαν σημαντικές προκλήσεις, όπως τα γλωσσικά εμπόδια, η πολυπλοκότητα των διοικητικών διαδικασιών, οι δυσκολίες πρόσβασης σε στέγαση και η περιορισμένη διαθεσιμότητα αξιόπιστων πληροφοριών για υπηρεσίες και δυνατότητες υποστήριξης.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σημασία της ύπαρξης ενός έμπιστου προσώπου αναφοράς, το οποίο μπορεί να ακούει, να παρέχει πληροφορίες για τις διαθέσιμες επιλογές και να διευκολύνει τον προσανατολισμό των νεοαφιχθέντων σε άγνωστα διοικητικά και κοινωνικά συστήματα, χωρίς να λαμβάνει αποφάσεις για λογαριασμό τους.
Οι συζητήσεις αυτές ανέδειξαν μια βασική αρχή της προσέγγισης του PIPE: η αποτελεσματική καθοδήγηση δεν συνίσταται στην παροχή έτοιμων απαντήσεων ή λύσεων, αλλά στην υποστήριξη των ανθρώπων ώστε να αναγνωρίζουν τις ανάγκες τους, να εντοπίζουν και να αξιοποιούν διαθέσιμους πόρους και να ενισχύουν σταδιακά την αυτονομία τους.
Colloquial Talk 2 – Εργαλεία καθοδήγησης και πρακτικές εφαρμογές
Στη δεύτερη διαδικτυακή συζήτηση συμμετείχαν 17 άτομα, με το ενδιαφέρον να μετατοπίζεται από τις βασικές αρχές της καθοδήγησης στην πρακτική εφαρμογή τους.
Η συνάντηση επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο μια υποστηρικτική συζήτηση μπορεί να εξελιχθεί σε μια περισσότερο δομημένη διαδικασία καθοδήγησης, η οποία ξεκινά από την ενεργητική ακρόαση και τη διερεύνηση των αναγκών του ατόμου και προχωρά στον προσδιορισμό ρεαλιστικών στόχων, στην αναγνώριση διαθέσιμων πόρων και στον σχεδιασμό συγκεκριμένων ενεργειών.
Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάστηκαν εργαλεία και οι εκπαιδευτικοί πόροι και πηγές του PIPE, όπως το Εργαλείο Διάγνωσης Αναγκών (Diagnostic Tool), το Σχέδιο Δράσης (Action Plan), το υλικό γλωσσικής εκμάθησης και το εκπαιδευτικό υλικό για την καθοδήγηση.
Μέσα από ένα πρακτικό σενάριο, τα συμμετέχοντα άτομα κλήθηκαν να εξετάσουν πώς θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ένα νεοαφιχθέν άτομο που αναζητά εργασία, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει γλωσσικά εμπόδια και περιορισμένες δυνατότητες πρόσβασης σε ευκαιρίες εκπαίδευσης και κατάρτισης.
Αντί να επικεντρωθεί στην άμεση αναζήτηση μιας λύσης, η συζήτηση ανέδειξε τη σημασία της διερεύνησης των προσωπικών προτεραιοτήτων, της αναγνώρισης προηγούμενων εμπειριών και δεξιοτήτων, καθώς και του εντοπισμού κατάλληλων υπηρεσιών και ευκαιριών υποστήριξης.
Η ανταλλαγή απόψεων υπογράμμισε την ανάγκη συνδυασμού της ενσυναίσθησης με την πρακτική καθοδήγηση, μέσα από μια προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες, τις εμπειρίες και τις συνθήκες ζωής κάθε ατόμου.
Παράλληλα, αναδείχθηκε η αξία της βιωμένης εμπειρίας των μελών της κοινότητας. Άτομα που έχουν αντιμετωπίσει αντίστοιχες προκλήσεις κατά τη μεταναστευτική τους διαδρομή μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην παροχή υποστήριξης που ανταποκρίνεται περισσότερο στις πραγματικές ανάγκες, είναι προσβάσιμη και λαμβάνει υπόψη το κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο των υποστηριζόμενων ατόμων.
Ενίσχυση της αυτοπεποίθησης, των υποστηρικτικών σχέσεων και των ευκαιριών κοινωνικής ένταξης
Συνολικά, το εργαστήριο και οι δύο διαδικτυακές συζητήσεις ανέδειξαν τη σημασία του συνδυασμού της οργανωμένης εκπαίδευσης με τον συμμετοχικό διάλογο, την ανταλλαγή εμπειριών και την αμοιβαία μάθηση.
Το εργαστήριο στο UNINETTUNO έδωσε στα συμμετέχοντα άτομα την ευκαιρία να εξοικειωθούν με τις βασικές δεξιότητες καθοδήγησης, ενώ η αξιολόγηση κατέγραψε θετικές μεταβολές στις αυτοαξιολογούμενες γνώσεις και στην αυτοπεποίθησή τους. Οι συζητήσεις με το δίκτυο VOC συμπλήρωσαν αυτή την εκπαιδευτική εμπειρία, προσφέροντας πολύτιμες οπτικές για τις πραγματικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νεοαφιχθέντες μετανάστες και τις μορφές υποστήριξης που μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες τους.
Παράλληλα, οι δραστηριότητες συνέβαλαν στη διάδοση των εκπαιδευτικών εργαλείων και πόρων του PIPE σε μέλη και εκπροσώπους κοινοτικών δικτύων, ενισχύοντας τις δυνατότητες περαιτέρω αξιοποίησής τους μέσα στις ίδιες τις κοινότητες.
Μέσα από τον συνδυασμό της εκπαίδευσης, της διαπολιτισμικής επίγνωσης και του ουσιαστικού διαλόγου, το έργο PIPE συνεχίζει να προωθεί την καθοδήγηση ως μια ανθρωποκεντρική και συμμετοχική προσέγγιση κοινωνικής ένταξης. Στο επίκεντρο αυτής της προσέγγισης βρίσκονται η εμπιστοσύνη, ο αμοιβαίος σεβασμός, η αναγνώριση των προσωπικών εμπειριών και δυνατοτήτων και η ενίσχυση της αυτονομίας των ατόμων, ώστε να μπορούν να διαμορφώνουν τις δικές τους επιλογές και να συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνική ζωή.
