Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων διάδοσης και υλοποίησης του Πακέτου Εργασίας 2 (WP2) του έργου PIPE – Program of Inclusion for Migrant People at Risk of Social Exclusion, το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (HMU) διοργάνωσε ένα εργαστήριο για επαγγελματίες και δύο συναντήσεις διαλόγου (Colloquial Talks). Οι δραστηριότητες έφεραν κοντά επαγγελματίες και εκπαιδευτικούς που υποστηρίζουν πρόσφυγες και μετανάστες μέσω κοινωνικών υπηρεσιών, κοινοτικών πρωτοβουλιών και γλωσσικής εκπαίδευσης στο Ηράκλειο.
Με τον συντονισμό μελών της ελληνικής ομάδας του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Κοινωνικής Έρευνας και Κοινωνικής Εργασίας (SoRSoW) του HMU, οι συναντήσεις αυτές προσέφεραν ευκαιρίες για τη διερεύνηση των εργαλείων του WP2, την ανταλλαγή εμπειριών και τη συζήτηση της χρήσης τους στην καθημερινή πρακτική. Η ανατροφοδότηση ανέδειξε τόσο την αξία των πόρων όσο και τις οργανωτικές προϋποθέσεις που απαιτούνται για την αποτελεσματική εφαρμογή τους.
Η εργαλειοθήκη περιλαμβάνει τον Εθνικό Οδηγό και τους Πόρους για τη Διδασκαλία Γλωσσών, τον Οδηγό και το Σχέδιο Δράσης για την Πολιτισμική Κατάρτιση Επαγγελματιών, το Διαγνωστικό Εργαλείο στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου Υποδοχής και την πλατφόρμα PIPE.
Εφαρμογή των εργαλείων στην πράξη
Το εργαστήριο για επαγγελματίες πραγματοποιήθηκε στις 2 Ιουνίου 2026 στο Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας του HMU. Συμμετείχαν επτά επαγγελματίες από την τοπική αυτοδιοίκηση και μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, με εμπειρία στην κοινωνική υποστήριξη και τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας σε ενήλικους μετανάστες.
Το εργαστήριο ακολούθησε μια συμμετοχική, βιωματική προσέγγιση. Μέσα από ομαδικές δραστηριότητες, οι συμμετέχοντες σχεδίασαν σύντομα μαθήματα προσαρμοσμένα στις ανάγκες των εκπαιδευομένων, ανέπτυξαν σχέδια δράσης 90 ημερών για την ενίσχυση της πολιτισμικής επάρκειας στους οργανισμούς τους και χρησιμοποίησαν το Διαγνωστικό Εργαλείο για να εντοπίσουν τομείς που χρειάζονται περαιτέρω ανάπτυξη.
Οι συζητήσεις ανέδειξαν τη σημασία της διαφοροποιημένης διδασκαλίας, των σχέσεων εμπιστοσύνης, της διαπολιτισμικής επικοινωνίας και της συνεργασίας μεταξύ οργανισμών. Οι συμμετέχοντες εντόπισαν επίσης εμπόδια στην ένταξη, όπως η υποστελέχωση των υπηρεσιών, η περιορισμένη πρόσβαση σε διερμηνείς και διαπολιτισμικούς διαμεσολαβητές και η έλλειψη ευέλικτων προγραμμάτων γλωσσικής εκπαίδευσης που να ανταποκρίνονται στις εργασιακές και οικογενειακές υποχρεώσεις των ενήλικων μεταναστών.
Η ανατροφοδότηση από τους συμμετέχοντες που συμπλήρωσαν το τελικό ερωτηματολόγιο αξιολόγησης ήταν ιδιαίτερα θετική. Το Διαγνωστικό Εργαλείο έλαβε την υψηλότερη βαθμολογία, με μέσο όρο 4,86 στα 5. Οι συμμετέχοντες εκτίμησαν ιδιαίτερα τις πρακτικές δραστηριότητες και την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ διαφορετικών επαγγελματικών πεδίων. Εξέφρασαν την πρόθεσή τους να χρησιμοποιήσουν τους πόρους στους οργανισμούς τους και πρότειναν περισσότερες ευκαιρίες πρακτικής εξάσκησης, πρόσθετα παραδείγματα και συνεχή υποστήριξη μετά το εργαστήριο.
Ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στη γλωσσική εκπαίδευση
Η πρώτη συνάντηση διαλόγου (Colloquial Talk) πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά στις 15 Σεπτεμβρίου 2026, με πέντε επαγγελματίες και εκπαιδευτικούς που δραστηριοποιούνται στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας σε πρόσφυγες και μετανάστες.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο η βιωσιμότητα και η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση μπορούν να ενσωματωθούν στη γλωσσική εκπαίδευση. Οι συμμετέχοντες συνέδεσαν τη βιωσιμότητα με την προστασία του περιβάλλοντος, την υπεύθυνη χρήση των πόρων, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους ευρύτερους στόχους της Ατζέντας 2030 των Ηνωμένων Εθνών.
Οι πρακτικές προτάσεις περιλάμβαναν τη χρήση προσιτών λογοτεχνικών κειμένων και ταινιών, την εισαγωγή λεξιλογίου σχετικού με την οικολογία και την προστασία του περιβάλλοντος και την ενθάρρυνση των εκπαιδευομένων να ανταλλάσσουν γνώσεις για πράσινες πρακτικές από διαφορετικούς πολιτισμούς. Οι συμμετέχοντες μοιράστηκαν επίσης εμπειρίες σχετικά με το πώς οι αφηγήσεις των εκπαιδευομένων για περιβαλλοντικές απώλειες μπορούν να δημιουργήσουν χώρο για διάλογο και συναισθηματική σύνδεση μέσα στην τάξη.
Ένα βασικό συμπέρασμα ήταν ότι η βιωσιμότητα μπορεί να ενσωματωθεί στα υπάρχοντα μαθήματα χωρίς να απαιτείται ξεχωριστό μάθημα. Οι συμμετέχοντες εξέφρασαν την πρόθεσή τους να εισαγάγουν περισσότερες σχετικές δραστηριότητες στη διδασκαλία τους και χαιρέτισαν περαιτέρω ευκαιρίες συνεργασίας και συζήτησης για την περιβαλλοντική εκπαίδευση.
Υποστήριξη του αναστοχασμού και της επαγγελματικής ανάπτυξης
Η δεύτερη συνάντηση διαλόγου πραγματοποιήθηκε επίσης διαδικτυακά στις 15 Σεπτεμβρίου 2026. Συγκέντρωσε πέντε έμπειρους επαγγελματίες που εργάζονται στον τομέα της ένταξης προσφύγων και μεταναστών: τρεις κοινωνικούς λειτουργούς, έναν κοινωνιολόγο και έναν διαπολιτισμικό διαμεσολαβητή.
Οι συμμετέχοντες διερεύνησαν πώς οι πόροι του WP2 θα μπορούσαν να υποστηρίξουν το έργο τους, εκτιμώντας ιδιαίτερα το Διαγνωστικό Εργαλείο ως μέσο εντοπισμού πεδίων περαιτέρω μάθησης και ενθάρρυνσης του κριτικού αναστοχασμού τόσο σε επαγγελματικό όσο και σε οργανωτικό επίπεδο. Τόνισαν ότι η διαπολιτισμική γνώση αναπτύσσεται μέσα από τη συνεχή μάθηση και ότι οι πόροι πρέπει να μοιράζονται με τους συναδέλφους.
Η συζήτηση εξέτασε επίσης προκλήσεις της καθημερινής πρακτικής, όπως η επαγγελματική εξουθένωση, η γραφειοκρατία, οι ανικανοποίητες ανάγκες και η περιορισμένη συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών. Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν την ανάγκη για σταθερή, συνεχή επαγγελματική εποπτεία και καλύτερο συντονισμό μεταξύ οργανισμών. Παρότι η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ συναδέλφων αναγνωρίστηκε ως ενδυναμωτική και υποστηρικτική, θεωρήθηκε ανεπαρκής για να υποκαταστήσει την επαγγελματική εποπτεία.
Οι συμμετέχοντες εξέφρασαν την πρόθεσή τους να χρησιμοποιήσουν το Διαγνωστικό Εργαλείο και ανέδειξαν τη σημασία της ανταλλαγής γνώσεων, της συλλογικής δράσης και της συνηγορίας. Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με ανανεωμένο αίσθημα κινητοποίησης, ελπίδας και αμοιβαίας υποστήριξης.
Ενίσχυση της πρακτικής αξίας του PIPE
Και στις τρεις δραστηριότητες, οι συμμετέχοντες αναγνώρισαν τη δυνατότητα της εργαλειοθήκης να συνδέει τον επαγγελματικό αναστοχασμό, την οργανωτική ανάπτυξη και τη συμπεριληπτική εκπαιδευτική πρακτική. Οι συναντήσεις ανέδειξαν επίσης την αξία της συγκέντρωσης επαγγελματιών από διαφορετικούς τομείς για τη συζήτηση κοινών προκλήσεων και την ανάπτυξη πρακτικών λύσεων.
Η ανατροφοδότησή τους παρέχει κατευθύνσεις για τη βελτίωση και τη διάδοση των πόρων του WP2, όπως περισσότερα παραδείγματα από την καθημερινή πρακτική, πρόσθετες ευκαιρίες βιωματικής μάθησης και συνεχή υποστήριξη κατά την εφαρμογή. Αναδεικνύει επίσης τη σημασία της επαρκούς στελέχωσης, της επαγγελματικής εποπτείας και της συνεργασίας μεταξύ υπηρεσιών, ώστε οι επαγγελματίες να μπορούν να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τα εργαλεία.
Μέσα από αυτές τις δραστηριότητες, το HMU ενίσχυσε τον διάλογο μεταξύ της ομάδας έργου και των επαγγελματιών της πράξης, υποστηρίζοντας τον στόχο του PIPE να αναπτύσσει πόρους που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των επαγγελματιών και των κοινοτήτων με τις οποίες εργάζονται.
Όλο το υλικό του WP2 διατίθεται δωρεάν στην πλατφόρμαpipe-platform.eu.
