Σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο που χαρακτηρίζεται από αυξανόμενες μεταναστευτικές ροές και βαθιές κοινωνικοοικονομικές μεταβολές, η ανάλυση και η έρευνα αποτελούν βασικά εργαλεία για τον σχεδιασμό συγκεκριμένων λύσεων. Στο πλαίσιο του έργου PIPE, αυτές οι δραστηριότητες αποτελούν τη βάση για την ανάπτυξη πρακτικών εργαλείων, εκπαιδευτικών διαδρομών και πλατφορμών που υποστηρίζουν αποτελεσματικά την ένταξη των μεταναστών.
Μεταξύ των ερευνητικών δραστηριοτήτων που υλοποιήθηκαν, μια ιδιαίτερα σημαντική συμβολή παρουσιάστηκε από το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛΜΕΠΑ) στο Φθινοπωρινό Συνέδριο BSEMR 2025, που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας (Κύπρος).
Το συνέδριο, με τίτλο «Η διεθνής τάξη υπό αμφισβήτηση: περιφερειακή ασφάλεια και ευημερία σε περιόδους παγκόσμιας ρευστότητας και αστάθειας», συγκέντρωσε ακαδημαϊκούς και ειδικούς για να συζητήσουν τις βασικές γεωπολιτικές και κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας και της Ανατολικής Μεσογείου.
Η συμβολή του ΕΛΜΕΠΑ: το έργο PIPE
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίας της 4ης Οκτωβρίου 2025, η ομάδα του ΕΛΜΕΠΑ παρουσίασε εισήγηση, με τίτλο:
«Περιφερειακή ευημερία και εργασιακή ένταξη σε περιόδους παγκόσμιων μεταναστευτικών ροών»
Η παρουσίαση ανέδειξε τα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού έργου PIPE – Programme of Inclusion for Migrant People at Risk of Social Exclusion (Erasmus+, 2023-1-ES01-KA220-ADU-000160578), με ιδιαίτερη έμφαση στο ελληνικό πλαίσιο.
Μετανάστευση και αγορά εργασίας: ευρήματα της έρευνας
Η έρευνα αναδεικνύει ένα σύνθετο ευρωπαϊκό τοπίο:
- πάνω από 5 εκατομμύρια Ουκρανοί πρόσφυγες βρίσκονται σήμερα στην Ευρώπη
- περίπου 80.000 νέες αφίξεις καταγράφηκαν τους πρώτους οκτώ μήνες του 2025 σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Κύπρος και η Μάλτα
- στην Ελλάδα, καταγράφηκαν περισσότερες από 62.000 αφίξεις το 2024 και περίπου 30.000 τους πρώτους μήνες του 2025
Ταυτόχρονα:
- πολλοί μετανάστες παραμένουν αποκλεισμένοι από την αγορά εργασίας
- η Ευρώπη αντιμετωπίζει ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δημογραφικές προκλήσεις
- τομείς όπως η γεωργία, ο κατασκευαστικός τομέας και ο τουρισμός παρουσιάζουν υψηλή ζήτηση εργαζομένων
Σε αυτό το πλαίσιο, η ένταξη στην αγορά εργασίας αναδεικνύεται ως στρατηγικός μοχλός για την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική βιωσιμότητα.
Μεθοδολογία και τομείς ανάλυσης
Η συμβολή του ΕΛΜΕΠΑ βασίζεται σε βιβλιογραφική έρευνα (desk research) (2019–2024) που αναλύει 41 πηγές, συμπεριλαμβανομένων μελετών, εκθέσεων και στατιστικών δεδομένων.
Η ανάλυση επικεντρώθηκε σε:
- οριζόντιες δεξιότητες (soft skills)
- πολιτισμική επίγνωση
- προγράμματα καθοδήγησης
- εθνικές πολιτικές και προτεραιότητες για την εργασιακή ένταξη
Εμπόδια και καλές πρακτικές
Η έρευνα εντόπισε αρκετές επαναλαμβανόμενες προκλήσεις:
Εμπόδια
- έλλειψη οριζόντιων δεξιοτήτων
- γλωσσικά και πολιτισμικά εμπόδια
- περιορισμένη πρόσβαση σε επαγγελματικά δίκτυα
- αναντιστοιχία μεταξύ δεξιοτήτων και αναγκών της αγοράς εργασίας
Καλές πρακτικές
- προγράμματα καθοδήγησης
- πρακτικές και εργασιοκεντρικές εκπαιδευτικές προσεγγίσεις
- συμμετοχικά και μαθητοκεντρικά μοντέλα
- δίκτυα υποστήριξης εντός των μεταναστευτικών κοινοτήτων
Από την έρευνα στα πρακτικά εργαλεία
Ένα βασικό πλεονέκτημα του έργου PIPE είναι η άμεση σύνδεση μεταξύ ανάλυσης και υλοποίησης.
Τα αποτελέσματα της έρευνας χρησιμοποιούνται για:
- την ανάπτυξη στοχευμένων εκπαιδευτικών διαδρομών
- τον σχεδιασμό πρακτικών εργαλείων για την απασχολησιμότητα
- τη δημιουργία δικτύων καθοδήγησης και υποστήριξης
- την προώθηση της ανταλλαγής καλών πρακτικών μεταξύ μεταναστευτικών κοινοτήτων
Αυτή η προσέγγιση διασφαλίζει ότι τα δεδομένα και τα ευρήματα μεταφράζονται σε συγκεκριμένες λύσεις με πραγματικό αντίκτυπο στις διαδικασίες ένταξης.
Πλαίσιο του συνεδρίου
Η συμβολή του ΕΛΜΕΠΑ εντάχθηκε σε ένα ευρύτερο, διεπιστημονικό πρόγραμμα που κάλυψε θέματα όπως:
- διεθνές δίκαιο και παγκόσμιες κρίσεις
- ασφάλεια και κυβερνοασφάλεια
- παραπληροφόρηση και μετανάστευση
- γεωπολιτικές δυναμικές στη Μεσόγειο
Συμπεράσματα
Η συμμετοχή του ΕΛΜΕΠΑ στο BSEMR 2025 αναδεικνύει τον κεντρικό ρόλο της εφαρμοσμένης έρευνας στη διαμόρφωση αποτελεσματικών στρατηγικών ένταξης.
Το έργο PIPE δείχνει ότι:
- η ανάλυση των εθνικών πλαισίων είναι απαραίτητη
- η εκπαίδευση πρέπει να είναι πρακτική και προσανατολισμένη στην απασχόληση
- τα δίκτυα υποστήριξης διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην επιτυχή ένταξη
Σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο παγκόσμιο περιβάλλον, πρωτοβουλίες όπως αυτή συμβάλλουν στη δημιουργία πιο συμπεριληπτικών και βιώσιμων κοινωνιών.
